ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

O  εθισμός στο Διαδίκτυο  είναι ένας ευρύς όρος, ο οποίος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών και προβλημάτων ελέγχου των παρορμήσεων, σχετιζόμενες με τη χρήση του διαδικτύου. Το κοινό στοιχείο είναι ότι η συμπεριφορά του ατόμου διαταράσσει τη καθημερινότητα του τόσο , ώστε το διαδίκτυο  να αποκτά μεγαλύτερη σημασία και προτεραιότητα στη ζωή του  από τους φίλους, την οικογένεια , την εργασία,  να κυριαρχεί στη καθημερινότητα  και να  είναι ένα στοιχείο  που δεν θέλει ο άνθρωπος  να αποχωριστεί.

Σύμφωνα με τους ειδικούς του είδους ,πρόκειται για μία ψυχική νόσο, όπως και ο εθισμός στα τυχερά παιχνίδια ή στις χημικές παράνομες ουσίες. Σύντομα δε, πρόκειται να συμπεριληφθεί στη νοσολογική κατηγοριοποίηση της επίσημης Ψυχιατρικής.( Σφακιανάκης Εμμανουήλ, Σιώμος Κωνσταντίνος, Φλώρος Γεώργιος ,<<διαδίκτυο και άλλες διαδικτυακές συμπεριφορές υψηλού κινδύνου>>, Εκδόσεις Λιβάνη. ISBN: 978-960-14-2501-6 ).

Οι παθολογικές συμπεριφορές που παρατηρούμε συνήθως είναι:

• Εθισμός στις διαδικτυακές σχέσεις: Υπερβολική ανάμειξη σε διαδικτυακές διαπροσωπικές σχέσεις.
• Καθαροί καταναγκασμοί: Έμμονή στο τζόγο, στις αγορές ή στις συναλλαγές ημέρας.
• Υπερβολική αναζήτηση πληροφοριών: καταναγκαστική περιήγηση (σερφάρισμα) στο διαδίκτυο ή καταναγκαστικές αναζητήσεις σε βάσεις δεδομένων.
• Εθισμός σε συγκεκριμένη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών που επεκτείνεται στο διαδίκτυο: Εμμονή στα ηλεκτρονικά παιχνίδια (Call of Duty, Counterstrike, World of Warcraft κλπ.), κακοποίηση άλλων και μέσω διαδικτύου (cyberbullying)
• Εθισμός στο διαδικτυακό σεξ: καταναγκαστική χρήση ιστοσελίδων που απευθύνονται σε ενήλικες για διαδικτυακό σεξ (cybersex) και διαδικτυακό πορνογραφικό υλικό (cyber porn).

Η εξάρτηση δεν ορίζεται από μία συγκεκριμένη συμπεριφορά. Τα προβλήματα στη καθημερινότητα εμφανίζονται όταν η χρήση του Διαδικτύου γίνεται καταναγκαστική: Το άτομο  απασχολεί τη σκέψη του όλη μέρα με το διαδίκτυο ,κρύβει, ή λέει ψέματα για το πόσο πραγματικά χρησιμοποιεί το διαδίκτυο (ή για ποιο λόγο). Προκαλούνται  προβλήματα από την ποιότητα της χρήσης του διαδικτύου  στη ζωή του  είτε στην επίδοση στη δουλειά  του, (ή στο σχολείο).Ο χρόνος που συνολικά ξοδεύεται στο διαδίκτυο δεν είναι από μόνος σου σημαντικός σαν μέτρο, γίνεται όμως όταν το άτομο τον  χρησιμοποιεί για να αισθανθεί καλύτερα,  ή όταν αυτός  ο χρόνος ορίζεται ο πιο σημαντικός της ημέρας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς ,τα συμπτώματα συνδέονται είτε με την υπέρμετρη χρονικά χρήση του Διαδικτύου , είτε με την έλλειψη της σύνδεσης στο Διαδίκτυο για αρκετό χρόνο. Στη πρώτη περίπτωση η παρατεταμένη χρονικά χρήση οδηγεί σε κόπωση, έλλειψη συγκέντρωσης, εκνευρισμό, διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και αναστροφή του ύπνου (ύπνος κατά την ημέρα και δραστηριότητα αποκλειστικά στο Διαδίκτυο το βράδυ). Στη δεύτερη περίπτωση έχουμε άγχος, απότομη συμπεριφορά και ευερεθιστότητα, ενώ αναδύονται τα αρνητικά συναισθήματα και καταστάσεις που ενδεχόμενα να κατάπνιγε η χρήση Διαδικτύου, όπως η θλίψη, φοβίες (κοινωνική φοβία, αγοραφοβία), ψυχαναγκαστικότητα, κ.α. Κοινός παρανομαστής είναι η έκπτωση της λειτουργικότητας, η αδιαφορία για τις υποχρεώσεις, η αναβλητικότητα, η απάθεια. Οδηγούν δε τον πάσχοντα σε συγκρούσεις με την οικογένεια και άτομα που συνδέεται φιλικά ή αισθηματικά , ενώ τελικά χάνει σημαντικές σχέσεις και ευκαιρίες εκπαίδευσης ή επαγγελματικής ανέλιξης.

Ο εθισμός στο παθολογικό τυχερό παιχνίδι μέσω του διαδικτύου είναι μία διπλά προβληματική συμπεριφορά. Ο εθισμός στο διαδικτυακό παιχνίδι, ιδιαίτερα συχνό πρόβλημα στον μαθητικό, εφηβικό και φοιτητικό πληθυσμό, μπορεί να είναι η πρώτη και μοναδική παρουσίαση προβληματικής συμπεριφοράς σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες . Πολύ συχνά η πρώτη γνωριμία του ατόμου με τον υπολογιστή γίνεται μέσω του ηλεκτρονικού παιχνιδιού όπως και η πρώτη γνωριμία με το διαδίκτυο μέσω του διαδικτυακού παιχνιδιού.

Τα  συμπτώματα που παρουσιάζουν τα άτομα με αυτές τις εξαρτητικές συμπεριφορές έχουν κοινά χαρακτηριστικά με εκείνα του εθισμού του διαδικτύου. Πιο συγκεκριμένα:

• Υπεραπασχόληση με διαδικτυακά παιχνίδια. Όταν το άτομο δεν παίζει, σκέφτεται προηγούμενα παιχνίδια και ανυπομονεί να ξαναπαίξει.
• Συμπτώματα στέρησης όπως ευερεθιστότητα, ανησυχία ή στενοχώρια όταν δεν μπορεί να παίξει.
• Ανοχή : Ανάγκη για όλο και περισσότερο χρόνο παιχνιδιού.
• Καταφυγή στο παιχνίδι ώστε να ανακουφίσει αρνητική διάθεση ή ανησυχία.
• Αποτυχημένες προσπάθειες ελέγχου της συμμετοχής σε παιχνίδι.
• Απώλεια ενδιαφέροντος για άλλα χόμπι-δραστηριότητες.
• Συνέχιση του παιχνιδιού παρά την επίγνωση των ψυχοκοινωνικών συνεπειών.
• Εξαπάτηση οικογένειας, συγγενών, θεραπόντων περί του χρόνου που αφιερώνει στο παιχνίδι.
• Απώλεια ή κίνδυνος απώλειας προσωπικών σχέσεων, εργασίας ή επιλογών καριέρας λόγω της υπεραπασχόλησης με το παιχνίδι.

Ο τυπικός εθισμός συνήθως περιλαμβάνει τουλάχιστον 8-10 ώρες καθημερινού gaming. Η λειτουργικότητα παραβλάπτεται σημαντικά είτε στο σχολείο, είτε στην εργασία, είτε στις οικογενειακές & κοινωνικές σχέσεις, καθώς το άτομο χάνει το ενδιαφέρον του για τους τομείς αυτούς. Η εικονική πραγματικότητα την οποία το άτομο βιώνει μέσω της οθόνης του υπολογιστή μπορεί να γίνει υποκατάστατο της ανύπαρκτης κοινωνικής ζωής. Η αίσθηση του χρόνου επηρεάζεται. Συχνά παραμελεί την προσωπική του υγιεινή και παραλείπει γεύματα, με αποτέλεσμα την απώλεια βάρους. Σε άλλες περιπτώσεις η υπερβολικά καθιστική ζωή που συνεπάγεται το διαδικτυακό παιχνίδι ευθύνεται για παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο. Ακόμη πιθανές επιβλαβείς συνέπειες μπορεί να αφορούν τον ύπνο και την όραση.

Τόσο για τους ενήλικες όσο και για τα παιδιά ο εθισμός στο διαδίκτυο και στα διαδικτυακά  παιχνίδια αποτελούν  προβλήματα  τα οποία καλούνται οι οικείοι  να αντιμετωπίσουν.

• Είναι πολύ σημαντικό  εφόσον  το διαδίκτυο  ως νέα   τεχνολογία  που έχει  μπει στη ζωή μας  να είμαστε ευαισθητοποιημένοι  και να  ενημερωνόμαστε για το φαινόμενο του εθισμού.
• Να χρησιμοποιούμε το Διαδίκτυο με μέτρο, συμπεριλαμβάνοντας στο πρόγραμμά μας εναλλακτικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν ενασχόληση με ομαδικά αθλήματα, χορωδίες, χορό και άλλες.
• Να καλλιεργούμε ορθές στάσεις αξιοποίησης του Διαδικτύου από μικρές ηλικίες.
• Ως γονείς θα πρέπει να ελέγχουμε και περιορίζουμε το χρόνο που τα παιδιά μας ξοδεύουν στο Διαδίκτυο. Μπορούμε να ελέγχουμε το χρόνο που περνούν τα παιδιά μας στο Διαδίκτυο εγκαθιστώντας ειδικά λογισμικά (π.χ. KidsWatch Time Control, WatchDog).
• Ως γονείς  να συζητάμε με τα παιδιά μας από νεαρή ηλικία κανόνες χρήσης του Διαδικτύου και δίνουμε εναλλακτικές επιλογές απασχόλησης.
• Συγγραφέας του άρθρου είναι η Κατερίνα Καμίτση